بررسى تحولات سياسى، اقتصادى و اجتماعی ايران در مصاحبه ابطحی با العربيه

آرمان هاي انقلاب

اين يار رئيس جمهور دوره ى اصلاحات در مقايسه ى اوضاع قبل و بعد از انقلاب اظهار داشت كه ما از وقوع انقلاب پشيمان نيستيم اما مانند بسيارى از انقلابهاى جهان آرمانهاى انقلابمان آن چنان كه در ذهن داشتيم تحقق نيافت. وى گفت: آرمانهاى ما انسانى بود و ما بر شعارهاى مهمى از قبيل آزادى، استقلال طلبى و جمهورى خواهى تأكيد مى كرديم. مى خواستيم ملت، سرنوشت خود را خود به دست گيرد و بر مقدرات خويش حاكم باشد. ما هنوز به بسيارى از اين اهداف نرسيده ايم.
ابطحى در مورد اراده ى نسل جوان گفت: هم چنان كه ما در جوانى به خود حق داديم كه در مورد حكومت نظر خود را بدهيم و اعمال كنيم و حتى حكومت را عوض كنيم بايد به نسل جوان كنونى اين حق را بدهيم كه خواسته هاى خود را اعلام و اعمال كند. وى افزود البته اين بدان معنا نيست كه از كار 30 سال پيش خويش پشيمان شده باشيم.

تحقق استقلال

محمد على ابطحى گفت مهمترين چيزى كه پس از انقلاب (1979) تحقق يافت اين بود كه تصميمات در داخل گرفته شد و ملت ايران استقلال خود را به دست آورد. وى با اشاره به خاطرات بعضى از مقامات دوران شاه يادآور شد كه "بنا به گفته ى آنان تصميمات در سفارتخانه هاى امريكا و انگليس اتخاذ مى گرديد".

وى در پاسخ به اين سوال خانم مجرى كه آيا اگر تصميمات غلط باشد بازهم از آنها دفاع مى كنيد؟ گفت: مسئولان ايرانى ملزمند كه بيش و پيش از هر چيز به منافع ملت ايران بينديشند.

ابطحى در باره ى علل عدم تحقق "بسيارى از اهداف انقلاب" با اشاره به جنگ 8 ساله با عراق (1980 تا 1988) و وجود اختلافاتى با كشورهاى ديگر به اين نكته نيز اشاره كرد كه روند تحولات با توجه به نگرش مسئولان مختلف افت و خيزهايى داشته است.

صدور انقلاب

خانم منتها الرمحى از مشاور آقاى خاتمى نظرش را در مورد سخن دكتر احمدى نژاد در سى امين سالگرد انقلاب مبنى بر اين كه "انقلاب محدود به ايران نيست" پرسيد. ابطحى در پاسخ گفت همه ى دولتها ممكن است به دنبال داشتن نقشى در خارج از مرزهاى خويش باشند تا مواضع داخلى خود را تقويت كنند، ليكن انقلاب ايران از آنجا كه يك انقلاب اسلامى بود و در دوران معروف به دوره ى انقلابها پديد آمد و نيز از آنجا كه شخصيت امام خمينى حمايت ملل مختلفى را به سوى خويش جلب كرد و در آن زمان مسائل و گرايشهاى دينى مطرح شده بود، شرايطى براى اين مفهوم مهيا شد كه بعدها "صدور انقلاب" نام گرفت و اين امر در نقاط مختلف اثر گذار شد. ليكن به نظر من اين موضوع، مفهومى است كه در ميان جريانات مختلف داخل ايران مورد اختلاف مى باشد.

وى افزود: البته من نظر شخصى خود را مى گويم. رئيس جمهور ايران و مسئولان ايرانى بايد قبل از هر چيز به امورى بيانديشند كه جايگاه ايران را بالا ببرد و به نيازها و معيشت ملت ايران كمك كند سپس به ساير نقاط فكر كند. البته انقلاب به عنوان يك انديشه در همه جاى جهان هست.

خانم مجرى پرسيد كه آيا فكر نمى كنيد اين كه احمدى نژاد از زنده بودن انقلاب و در آغاز راه بودن آن و اين كه شاهد تحولاتى خواهيم بود سخن مى گويد، اذهان را به "صدور انقلاب" سوق دهد و ساير جوامع را بترساند؟ آيا در اين سخنان اشاره اى به كشورهاى همجوار نيست؟

ابطحى در پاسخ گفت كاش يكى از مشاوران آقاى احمدى نژاد اينجا بود تا از نظرات ايشان دفاع مى كرد ليكن به نظر من صدور انقلاب به عنوان يك انديشه چيزى نيست كه كسى بتواند جلوى آن بايستد. در هر جاى دنيا ممكن است كسانى مثل افرادى ديگر در درون ايران بيانديشند كما اينكه ممكن است كسانى باشند كه به انقلاباتى با انديشه اى ديگر فكر كنند. اين به ويژه در عصر ارتباطات روى مى دهد با اين حال فكر مى كنم موضوع را بزرگ كرده اند.

اوضاع اقتصادي وخط فقر

تلويزيون العربيه سپس گزارش اقتصادى كوتاهى از ايران ارائه كرد. در اين گزارش گفته شد كه بيش از 14 ميليون شهروند ايرانى زير خط فقر زندگى مى كنند و 2 ميليون تن از آنان با خطر گرسنگى مواجهند. نسبت بيكارى از 11 درصد در زمان خاتمى به 17 درصد در زمان احمدى نژاد رسيده است. نرخ تورم رسماً 25 درصد اعلام شده و با توجه به بودجه بندى جديد در معرض افزايش است، حال آن كه در زمان خاتمى نرخ تورم از 12 درصد تجاوز نكرد. كسرى بودجه كشور به 30 ميليارد دلار مى رسد. احمدى نژاد تلاش دارد سوبسيد را از كالاهاى اساسى حذف كند تا كسرى بودجه را تأمين نمايد. ايران طى دهه ى گذشته مازاد درآمد نفتى بالايى داشت كه در زمان 8 سال رياست جمهورى خاتمى فقط 95 ميليارد دلار از آن هزينه شد، حال آن كه طى 3 سال گذشته سطح چنين هزينه اى از 142 ميليارد دلار گذشت و اين در حالى است كه كل درآمد نفتى 198 ميليارد بوده است. بعضى از منتقدان حكومت خواهان افشاى سرنوشت 27 ميليارد دلار هستند كه معتقدند كه هدر رفته است. آنان مى گويند 1 ميليارد دلار ديگر اصلاً وارد خزانه ى مملكت نشده است. نرخ مسكن بيش از 300 درصد افزايش داشته است. به رغم شعار انتخاباتى احمدى نژاد مبنى بر اينكه نفت را بر سر سفره مردم مى آورَد، توان خريد مردم با توجه به محاصره ى اقتصادى پايين آمده است و با احتمال افزايش شدت اين محاصره امكان وخيم تر شدن وضع معيشتى مردم وجود دارد. گرانى به ويژه در قيمت كالاهاى نفتى و برق منعكس شده است و تورم ممكن است به نقطه ى انفجار آميزى برسد.

خانم مجرى با اشاره به اينكه ايران چهارمين كشور صادر كننده ى نفت در جهان است از آقاى ابطحى راجع به وعده هاى انقلاب براى بهبود زندگى مردم پرسيد؟ ابطحى تصديق كرد كه ملت ايران حق دارد با توجه به مرحله اى كه بهاى نفت افزايش چشمگيرى داشت، انتظار بهبود وضع معيشتى خود را داشته باشد. وى گفت قبل از اينكه تقريباً 5 سال پيش قيمت نفت بالا رود، در زمان خاتمى ما براى مدت بيش از يكسال شاهد آن بوديم كه بهاى نفت در حد 10 دلار رسيد با اين حال ما از آن مشكلات متنوع گذر كرديم.

ابطحى افزايش قيمت نفت را فرصتى طلايى دانست كه آقاى احمدى نژاد مى توانست با توجه به وعده هاى اقتصادى اش از آن استفاده كند. وى افزود: ليكن ما شاهد بهبودى در معيشت مردم نبوديم.

ابطحى گفت خاتمى در هر دو مبارزه ى انتخاباتى خويش اقتصاد را محور نكرد و از توسعه ى سياسى و بهبود روابط با كشورهاى ديگر سخن گفت. ليكن اكنون معتقدم كه آنچه كه بيش از همه خاتمى را به تحرك و حضور وا داشته است اقتصاد كشور است. اكنون بهبود اوضاع اقتصادى مهمترين موضوع است. وى تأكيد كرد كه در صورت پيروزى، راهى سخت در پيش روى خاتمى خواهد بود.

مشاور خاتمى گفت شعار بهبود اقتصاد، خاتمى را از پرداختن به آزاديها، توسعه ى اجتماعى و سياسى و امور جامعه ى مدنى باز نخواهد داشت.

اوضاع اجتماعى و آزاديهاى سياسى

تلويزيون العربيه در اينجا گزارش ديگرى از اوضاع اجتماعى و آزاديهاى سياسى در ايران ارائه كرد. در اين گزارش گفته شد در زمان انقلاب جمعيت ايران 30 ميليون نفر بود و اكنون 70 ميليون نفر است. اين نكته بيانگر آن است كه اكثريت جامعه را جوانان تشكيل مى دهند. همان جوانانى كه طرح اصلاحات خاتمى را به جان خريدند و بعضى از آنان بر سر آن دچار زندان، شكنجه وتبعيد گشتند. در اين گزارش با اشاره به هجوم به كوى دانشگاه تهران و دفاتر مطبوعات و امثال آن آمده است كه مطبوعات و جنبش دانشجويى اين هراس را در دل حكومت ايران انداخت كه مبادا كنترل ملت از دستش خارج شود. بر همين اساس بود كه حتى چهره هايى با سابقه ى حكومتى همچون عبدالله نورى، اكبر گنجى، عماد الدين باقى و شمس الواعظين نيز به زندان افتادند و بالاخره در زمان احمدى نژاد كار به جايى كشيد كه تيترهاى مطبوعات را نيز دفتر رسانه اى رياست جمهورى برمى گزيند.

آقاى ابطحى ضمن اعلام اين كه در چنين گزارشهايى اغراق شده است و با تأكيد بر اين كه آزادى و سيادت ملى در ايران به مراتب بيش از بسيارى از كشورها است، اظهار داشت كه "اصلاح طلبان معتقدند كه حضور در حاكميت و اصلاح آن از درون در چارچوب قانون اساسى مناسبتر است".

اصلاح طلبان ودانشجویان

خانم منتها الرمحى پرسيد: آيا فكر نمى كنيد اصلاح طلبان، حمايت لازم را از جوانان و به ويژه دانشجويان نكردند و آنها را در دستگير شدنها و آزاربينى ها تنها گذاشتند؟ ابطحى در پاسخ گفت: من اين را تأييد مى كنم. نمى توان منكر اين موضوع شد. ولى بايد دانست كه حاكميت در ايران يك دست نيست و همه ى امور در اختيار رئيس جمهور منتخب نبود. وى تأكيد كرد كه مهمترين امر تحقق يافته در زمان خاتمى اين بود كه مردم به حقوق خود آشنا شدند. هرچند اين حقوق به آنها داده نشد ولى همين آشنايى نقطه ى مهمى در روند اصلاحات بود. نبايد فراموش كنيم كه خاتمى چه قبل و چه بعد از انتخابات هرگز مدعى نشد كه مى خواهد از قانون اساسى عبور كند.

مشاور خاتمى در پاسخ به اينكه چرا خاتمى باز هم نامزد رياست جمهورى شد؟ گفت: اين نخستين بار است كه يك رقيب در برابر رئيس جمهور قرار مى گيرد. پيش از اين رقباى انتخاباتى تا حدود زيادى رقيبانى صورى بودند كه در برابر رئيس جمهورى با همه ى امكانات قرار مى گرفتند. وى افزود ما اصلاح طلبان فكر مى كنيم كه ملت ايران در برهه ى كنونى نياز به اصلاحات دارد؛ اصلاح در امور اقتصادى، بهبود سياست خارجى، حل مشكلات مربوط به هويت طلبى مردم ايران و بسيارى از مسائل ديگر. او با اشاره به نظر سنجى ها گفت: خاتمى در حال حاضر شانس بسيار بزرگترى نسبت به ساير رقيبان دارد.

موضع آقای خامنه ای نسبت به احمدی نژاد

آقاى ابطحى در مورد پرونده هسته اى ايران و تنش زدايى با جهان خارج اظهار داشت: نمى توان سياست خارجى را از سياست داخلى جدا كرد. خاتمى در زمان رياست جمهورى اش بيشترين تلاش را در زمينه ى تنش زدايى كرد. همه مى دانند و مى پذيرند كه خاتمى خواهان رفع تنشها است.

خانم مجرى از احتمال جانبدارى آقاى خامنه اى از احمدى نژاد پرسيد كه در پاسخ شنيد " فكر نمى كنم رهبر انقلاب در انتخابات از كسى عليه ديگرى جانبدارى كند. اما اين كه ايشان در حال حاضر از آقاى احمدى نژاد دفاع مى كند، در دوره هاى پيشين نيز مشاهده شده است كه رهبر، رؤساى جمهور را پشتيبانى كرده است.

حقوق اقلیتهای قومی ومذهبی

تلويزيون العربيه گزارش سوم خود را به وضعيت و حقوق اقليتها اختصاص داد. در اين گزارش گفته شد: تصادفى نبود كه محمد خاتمى تصميم قطعى خويش مبنى بر شركت در انتخابات را در ميان فعالان كُرد اعلام كرد و در جمع آنان گفت كه مى خواهد به طور جدى در راستاى تحقق حقوق قانونى اقليتها و رفع مظلوميت از آنها گام بردارد. ايران كشورى چند مليتى است كه فارسها 51% و تركهاى آذربايجانى 24% از جمعيت آن را تشكيل مى دهند. نسبت كردها در اين ميان 7%، عربها 3%، گيلكها 8% و بلوچها 2% مى باشد. از نظر مذهبى نيز 80% از مردم ايران شيعه و 15% سنى هستند و بقيه تابع اديان ديگرند.

خانم مجرى از آقاى ابطحى پرسيد آيا آقاى خاتمى در صورت پيروزى به وعده هاى خود در احقاق حقوق اقليتها عمل خواهد كرد؟ ابطحى در پاسخ گفت: اين گزارش واقعيات موجود در ايران را مى گويد. وى ضمن اشاره به وجود مليتهاى ترك، كرد، عرب و غيره در "مجموعه ى بزرگى به نام ايران گفت: اين ها همه نه به خارج از كشور، كه به حل مشكلات خويش و رسيدن به خواسته هاى خود در چارچوب ايران مى انديشند. وى افزود: قانون اساسى ايران حقوق اقليتها را مورد تأكيد قرار داده است.

وى با اشاره به فعاليتهاى شخصى اش در زمينه ى گفتگوى اديان اظهار داشت كه ما با يهوديان، مسيحيان و زرتشتيان ايران در تبادل نظر هستيم. او تأكيد كرد كه دولت خاتمى اقليتها را تهديدى عليه حاكميت نمى دانست بلكه چنين جوامعى را پشتيبان حكومت تلقى مى كرد و از فعاليت آنان خشنود بود. هر چند حقوق قوميتها در زمان خاتمى به آنان داده نشد و ايفا نگشت ليكن اين حقوق از سوى دولت به رسميت شناخته شد.

موضع ابطحی درباره عرب ها در ایران

خانم منتها الرمحى از ماجراى نامه اى پرسيد كه منسوب به دفتر آقاى ابطحى بود و در آن تأكيد بر اين امر شده بود كه با ترفندهايى مى بايست اكثريت جمعيتى عربها در استان خوزستان از بين برود و بافت جمعيتى منطقه به نفع فارسى زبانان تغيير يابد. از جمله ى اين ترفندها، علاوه بر ديگر فشارهاى اقتصادى، تنگ كردن عرصه بر تحصيل كردگان عرب و جويندگان مشاغل از ميان اين قوميت و دادن فرصتهاى شغلى به اهالى استانهاى ديگر مطرح شده بود. خانم مجرى از آقاى ابطحى پرسيد كه با توجه به نگرش اصلاح طلبان به مسئله ى قوميتها، واقعيت آن نامه چه بوده است و آيا حقيقت دارد كه انتشار آن، اقدامى امنيتى عليه شخص شما بوده است؟

آقاى ابطحى در پاسخ گفت: اين مسئله اى بسيار مهم است. روابط ما با عربها در زمان خاتمى خوب بود. من شخصاً با جهان و مردم عرب روابط بسيار دوستانه اى دارم و دولت خاتمى بيش از بسيارى از مجموعه هاى ديگر به مردم عرب نزديك بوده است.

اما اين نامه جعلى بوده و آن را به اسم من در آوردند. اصلاً نوشتن چنين نامه اى در چارچوب اختيارات من نمى گنجيد و چنين انديشه اى به ذهن من خطور نمى كرد. وى افزود من هم اگر عرب خوزستانى بودم همان واكنشى را نسبت به آن نامه نشان مى دادم كه عربها در خوزستان نشان دادند. اينكه بافت جمعيتى منطقه اى را از عربى به فارسى تبديل كنند و عربها را به مهاجرت وادارند، واقعاً موضوع بسيار حساسى بود. البته ارگانهاى امنيتى در همان زمان جعلى بودن نامه را اعلام كردند.