پایان حضور مجاهدین خلق در دروازه غربی ایران

دولت عراق 397 نفر از اعضاى مجاهدين خلق را از پايگاه اشرف در 65 كيلومترى بغداد به اردوگاه آزادى در نزديكى فرودگاه بغداد منتقل كرد. اين نخستين گروه از ساكنان پايگاه اشرف است كه بنا به خواست دولت مالكى جابجا مى شود.

طبق اعلام منابع اين سازمان، انتقال نخستين گروه از ساكنان، پس از توافق سازمان مجاهدين خلق با سازمان ملل متحد صورت گرفت. قرار است اين جابجايى نخستين گام در خارج كردن مجاهدين از خاك عراق باشد.

قرار است پس از استقرار افراد مذكور در اردوگاه الحريّه (آزادى) كه شامل خانه هايى پيش ساخته است و زير نظر سازمان ملل اداره مى شود، اين افراد تقاضاى پناهندگى دهند و با توافق كشورهاى مقصد به آن كشورها اعزام گردند.

پايگاه اشرف كه در زمان صدام حسين رئيس جمهورى پيشين عراق تاسيس شد، با عقب نشينى نیروهای امريكايى به يكى از مسايل حاد و مورد اختلاف در محافل سياسى عراق تبديل شد.

سازمان مجاهدين خلق ايران بزرگترين دشمن عقيدتى ، فكرى و سياسى جمهورى اسلامى به شمار مى آيد. از اين روست كه در دهه ى 80 ميلادى هزاران نفر از اعضا و هواداران اين سازمان به دست نيروهاى دولتى اعدام شدند.

آخرين سرى اعدامها كه زندانهاى ايران را در تابستان سال 1988 فراگرفت، 4700 زندانى سياسى را نابود كرد و در اين ميان مجاهدين خلق بزرگترين آمار قربانيان را داشتند.

فتوايى كه آیت الله خمينى براى اعدام هاى دسته جمعى زندانيان سياسى داده بود، باعث شد كه جانشين رهبرى انقلاب در آن زمان يعنى آيت الله حسينعلى منتظرى به اعتراض از سمت خود استعفا دهد و بگويد: "با خمينى تا دروازه جهنم آمدم ولى با او وارد جهنم نمى شوم".

تاريخچه ى مجاهدين خلق پيش از انقلاب

سازمان مجاهدين خلق در سال 1965 توسط تعدادى از روشنفكران ضد شاه تاسيس شد و خط مشى مبارزه ى مسلحانه را براى خود برگزيد. اين سازمان در آن زمان بعد از حزب توده كه گرايش كمونيستى داشت، بيشترين طرفدار را كسب كرد.

مجاهدين، اسلام را به عنوان ايدئولوژى و خط مشى سياسى خود برگزيدند. در حالى كه بسيارى از جنبش ها و سازمانهاى سياسى در ايران، ملى گرايى را با پذيرش هويت اسلامى در تضاد مى ديدند، مجاهدين خلق، اين هويت را به عنوان بخش تفكيك ناپذيرى از هويت ايرانى دانستند.

اين سازمان با خط مشى مسلحانه ى خود ضربات دردناكى به رژيم شاه وارد كرد. لذا تلاش زيادى به دستگيرى يا قتل اعضاى آن صورت گرفت. اكثر اعضاى كادر رهبرى سازمان، پيش از انقلاب، دستگير و محكوم به اعدام شدند. ليكن مسعود رجوى ومحمد رضا سعادتى، در اين ميان از خطر اعدام جستند و به حبس ابد محكوم شدند.

وقتى با فروپاشى رژيم شاه، دروازه هاى زندانها توسط مردم در انقلاب بهمن 1357 (فوريه 1979) گشوده شد، اين دو تن و بعضى از يارانشان، از جمله زندانيانى بودند كه آزاد گشتند.

سازمان مجاهدين در پيروزى انقلاب مشاركت فعال داشت. در واقع مجاهدين خلق و فدائيان خلق بودند كه راديو تلويزيون را از چنگ نيروهاى شاه درآوردند و در شب پيروزى انقلاب، گارد جاويدان شاه را به محاصره درآوردند.

اختلاف مجاهدين با نظام خمينى

هنوز شور انقلابى مردم فرو ننشسته بود كه بجاى مجلس مؤسسان، مجلس خبرگان مطرح شد و بلافاصله نظريه ى "ولايت فقيه" به عنوان يك اصل قانون اساسى جا افتاد. مجاهدين خلق و بعضى از احزاب و شخصيت هاى آن زمان با اين اصل مخالفت كردند. سازمان مجاهدين، اين طرح را "قانونى كردن ديكتاتورى با نام دين" ناميد.

قوه ى قضاييه ايران كه خيلى زود تحت نفوذ و سيطره ى افراطيون قرارگرفت، حضور مسعود رجوى رهبر مجاهدين خلق در رقابت هاى رياست جمهورى را منع كرد. او كه طبق نظرسنجى هاى آن زمان، بيشترين شانس پيروزى در انتخابات را داشت، از ليست كانديداها حذف گرديد و اين آغاز فاصله گيرى رسمى سازمان از حكومتى بود كه حالا ديگر بر محور "ولايت فقيه" مى چرخيد و مى رفت كه پسوند "مطلقه" را هم يدك بكشد.

دايره ى آزاديها تنگ تر و تنگ تر شد. سركوب احزاب سياسى بالا گرفت. دانشگاهها به دليل حضور فعال نيروهاى چپ و مجاهد مورد حمله قرارگرفت و دو سه سالى تعطيل شد. وقتى در آن اوضاع و احوال، شكاف بين مجاهدين و نظام عميق تر شد، همه ى دفاتر اين سازمان در همه ى شهرها پلمب گشت و نشريه ى هفتگى آن "مجاهد" تعطيل شد.

دهه ى هشتاد ميلادى(60 هجرى شمسى) با سركوب و بازداشت و اعدام هاى انبوه و بى منطق آغاز شد و با همان روال و حتى بدتر پايان گرفت. ابوالحسن بنى صدر نخستين رئيس جمهورى ايران، به سركوب آزاديها و شكستن قلمها اعتراض كرد و تلاش نمود كه خمينى را از راه رفته بازگرداند. اما او را بركنار كردند و همزمان دانشگاهها را از انديشمندان تهى ساختند و مطبوعات را صحنه ى تاخت و تاز خود نمودند.

خمينى شخصاً دستور بازداشت رهبران احزاب و تشكيل دادگاه براى آنها داد. وقتى مجاهدين خلق و فدائيان خلق و سازمان پيكار و امثال اينها عرصه را بر خود تنگ ديدند، دست به اسلحه بردند تا به قول خود از پس "رژيم ارتجاعى" برآيند. اما ديگر كار چندانى از دستشان بر نمى آمد.

مسعود رجوى و ابوالحسن بنى صدر در روز 29 ژوئيه 1981 تهران را به قصد پاريس ترك كردند. آنان جان بدر بردند كه مبارزه را از خارج رهبرى كنند.

"مجاهدين خلق" و رابطه با جهان عرب

"مجاهدين خلق" از معدود سازمان هايى است كه ارتباط ديرينه با مبارزات فلسطينيان، بويژه جنبش فتح دارد. بسيارى از كادرهاى مهم اين سازمان دوره هاى نظامى خود را در دهه ى هفتاد ميلادى در اردوگاههاى فلسطينى گذراندند. موضوع فلسطين يكى از عناصر انديشه ى مجاهدين را تشكيل مى دهد. به نظر اين سازمان، صلح در خاورميانه بدون پذيرش حق فلسطينيان در تشكيل دولت مستقل خويش امكان پذير نيست. وقتى ابوعمار ياسر عرفات به شهادت رسيد، اين سازمان سه روز عزاى عمومى اعلام كرد.

علاوه بر اين، به اعتقاد سازمان مجاهدين خلق، با توجه به مشتركات تاريخى و جغرافيايى ايران و جهان عرب و از جمله دين مشترك، بايد روابط اين دو، بر مبناى حسن همجوارى باشد و سياست مرزهاى باز در ميانشان اتخاذ شود.

در جريان جنگ ايران و عراق (1980 تا 1988) پس از آنكه عراق طرح صلح شوراى ملى مقاومت به رهبرى مجاهدين را پذيرفت و به نداى صلح سازمانهاى بين المللى و منطقه اى پاسخ مثبت داد، سازمان مجاهدين خلق در برابر سياست تهران مبنى بر ادامه جنگ موضع تندترى گرفت و مركز فعاليت خود را به خاك عراق منتقل كرد.

هدف از اين حركت مجاهدين حضور فشرده و سنگين در نزديكى مرزهاى ايران براى تاثيرگذارى بر حوادث بود و توجيه اين حركت، پذيرش همه ى طرحهاى صلح از سوى بغداد بود.

پايگاه اشرف در آن زمان شكل گرفت. سازمان مجاهدين همه ى اعضاى خود را به حضور در اين پايگاه فراخواند. در آن زمان، اين سازمان تحرك وسيعى در مرزها داشت. حتى در سال 1988 شهرهاى كرند و اسلام آباد غرب را تصرف كرد و كرمانشاه را به محاصره درآورد.

اما نبردهاى سختى كه سپاه پاسداران ايران و سپاه بدر (متشكل از مخالفان عراقى) عليه مجاهدين انجام دادند، بجز قربانيان و اسيران جنگ، بقيه را به داخل خاك عراق راند.

رابطه ى رجوى با سران پيشين عراق

سازمان مجاهدين خلق با كوچ به عراق خود را در معرض انتقادات شديد قرارداد. ملی گرایان ايرانى از هر طيف سياسى به اين سازمان حمله كردند. لذا سابقه ى ذهنى كه ايرانيان از مجاهدين داشتند دچار خدشه ى جدى شد.اين در حالى بود كه با سقوط صدام به دست نيروهاى امريكايى در عراق، حزب الدعوه، سپاه بدر و مجلس اعلاى انقلاب اسلامى عراق كه در كنار سپاه پاسداران انقلاب اسلامى ايران عليه دولتشان مى جنگيدند، بدون مشكل جدى به عراق بازگشتند و حتى اهرم هاى قدرت را به دست گرفتند.

پس از تغيير رژيم بغداد به دست امريكايى ها در سال 2003، حكومت جديد عراق كه بر خلاف زمان صدام، با گرايش غالب ايدئولوژى شيعى و متمايل به ايران تشكيل شد، نه تنها سازمان مجاهدين را مورد غضب قرارداد، بلكه بارها به مقر آن حملات فيزيكى نمود.

آخرين حمله اى كه گروههاى متمايل به ايران در حكومت عراق، اردوگاه اشرف را مورد حمله قراردادند، آوريل گذشته بود. مجاهدينى كه حالا ديگر اسلحه هم نداشتند در اين تهاجم و درگيرى، طبق آمار سازمان ملل، 34 كشته دادند.

اين حمله پس از آن انجام شد كه وجود تاسيسات اتمى " فردو" در نزديكى قم افشا شد. حكومت ايران مخفيانه و بدور از نظارت سازمان بين المللى انرژى اتمى اين تاسيسات را به وجود آورده بود، ومجاهدين در افشاى طرح دست داشتند.

يكى از كارهاى مهم مجاهدين در خارج از كشور، افشاى اعمال ضد حقوق بشرى حكومت ايران عليه معترضان و منتقدانش بوده است. در واكنش به همين اقدامات بود كه بعضى از فعالان حقوق بشرى مجاهدين و از جمله دكتر كاظم رجوى برادر مسعود و نخستين نماينده ى جمهورى اسلامى در سازمان ملل متحد ترور شدند.

"مجاهدين خلق" در ليست تروريسم

از آنجا كه سازمان مجاهدين خلق، مبارزه ى مسلحانه را خط مشى خود قرارداده بود، ايالات متحده، بريتانيا و اتحاديه ى اروپا آن را در ليست تشكل هاى تروريستى قراردادند. اما بعد از تغيير خط مشى اين سازمان در سال 2003، بريتانيا و اتحاديه ى اروپا مجاهدين را از آن ليست خارج كردند. دادگاه فدرال امريكا نيز نظر داد كه اين سازمان، يك تشكل تروريستى نيست.

خود مجاهدين مى گويند با توجه به سركوبها و اعدامهايى كه با آن مواجه شدند، دست به اسلحه بردند و آن را تنها راه مواجهه يافتند. آنها اين كار خود را با آنچه كه در سايه ى بهار عربى در بعضى كشورها عليه ديكتاتورها روى داده و مى دهد مقايسه مى كنند.

اكنون سازمان مجاهدين خلق از كاربرد خشونت اعلام بيزارى كرده و از برقرارى يك حكومت دموكراتيك در ايران حمايت مى كنند. اما حضور ايران در عراق و كاربرد خشونت عليه افراد اين سازمان در آنجا موجب نگرانى آنان و محافل حقوق بشرى شده است.

شوراى ملى مقاومت ايران مى گويد كه حملات موشكى و خمپاره اى اخير عليه پايگاه اشرف از سوى سپاه قدس (شاخه ى برون مرزى سپاه پاسداران) و با همكارى "مزدوران عراقى اين سپاه" صورت گرفته است.

دولت عراق با اصرار و فشار سازمان ملل متحد و اتحاديه ى اروپا موافقت كرد كه ضرب الاجل اخراج مجاهدين از خاكش را بجاى پايان سال 2011، روز سى ام آوريل 2012 تعيين كند، تا مانع خشونت بيشتر عليه مجاهدين شود.

مريم رجوى رهبر اين سازمان روز پنجشنبه ى گذشته اعلام كرد كه در پى دستيابى به ضمانت هايى از سوى سازمان ملل متحد است و هيلارى كلينتون وزير خارجه ى امريكا، با انتقال تدريجى افراد سازمانش به اردوگاه آزادى موافقت كرده است.