سپهر کیان

قدرتهای در حال مذاکره بر سر برنامه هسته ای ایران، موافقت کرده اند که مجموعه ای از مشوقهای تازه را به ایران پیشنهاد کنند، بلکه این کشور با پذیرش این مجموعه، از توسعه بخشهای جنجال برانگیز برنامه اتمی خود منصرف شود.

جزئیات این مشوقها که از طرف آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه، چین و آلمان پیشنهاد شده هنوز آشکار نشده است ولی دیوید میلیبند وزیر خارجه بریتانیا گفته است که این مجموعه "به روز" شده و به ایران پیشنهاد می شود.

بر اساس گفته های برخی از دیپلماتهای غربی که خبرگزاریهای مختلف از آنها نقل قول کرده اند و آنگونه که از لحن وزیر خارجه بریتانیا برمی آید، بعید است که به معنای واقعی کلمه چیزی جدید به ایران پیشنهاد شده باشد.

بلکه احتمالا اساس این مجموعه پیشنهادی همان است که در سال 2006 به ایران ارائه شد و شامل مجموعه ای از مشوقهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی به ایران بود.

مهمترین موارد پیشنهادی مجموعه سال 2006 اعلام همکاری آمریکا با برنامه صلح آمیز هسته ای ایران، کاستن از بار تحریمها علیه ایران و نیز آغاز مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا بود. ولی همه اینها یک پیش شرط داشت و آن توقف غنی سازی اورانیوم از سوی ایران بود.

مقامات ایران چنین شرطی را به این دلیل نپذیرفتند که می دانستند حتی برای آغاز مذاکرات جدی برای عملی شدن هرکدام از موارد فوق باید به گفتگوهایی مقدماتی تن بدهند که ممکن است خود این گفتگوها ماهها به طول انجامد، بدون اینکه عملی شدن موارد فوق هم فایده چندانی برای ایران داشته باشد.

آنطور که کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا می گوید، چیزی که اکنون مطرح است نیز برهمان پیش شرط تکیه دارد. خود خانم رایس هم جایی برای گمانه زنی و تحلیل نگذاشت و اذعان کرد که بعید می داند ایران بپذیرد برای بازکردن چنین بسته ای، به چنین شرطی تن دهد.

بنابراین چیزی که اکنون مشخص است این است که وزرای خارجه کشورهای قدرتمند جهان یعنی آمریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، چین و روسیه بجای اینکه بر سر پیشنهادی جدی برای شکستن بن بست موجود، بحث کرده باشند، فقط تمایل خود را نشان داده اند که هنوز از چانه زدن با ایران خسته نشده اند و بار دیگر نیز می خواهند تا دوری از رفت و آمدها و گفتگوهای طولانی را درباره این "بسته به ظاهر جدید" آغاز کنند.

مثل دفعه قبل نیز این قدرتها نه ضرب الاجلی زمانی تعیین کرده اند و نه گفته اند که اگر ایران این پیشنهاد را نپذیرد، حرکت بعدی آنها چه خواهد بود. البته ناگفته نماند که وزیر خارجه بریتانیا از ایران خواسته تا "به موقع" به این پینشهاد پاسخ دهد و گفته که امیدوار است این پاسخ مثبت باشد.

تجربه های مشابه نشان داده که کار بازهم به شورای امنیت کشیده می شود، آمریکائیها و اروپائیها یک پیش نویس سخت گیرانه تنظیم می کنند که این پیش نویس با پادرمیانی روسها و چینیها (که داد و ستد آنها با ایران سر به میلیاردها دلار می زند) ملایم تر می شود و یک قطعنامه دیگر.

کارشناسان می گویند که این کشورها سه گزینه دارند که شاید یکی از این گزینه ها به پاسخ درست منتهی شود: چانه زنی سیاسی، دخالت نظامی و پذیرش ایران دارای سلاح اتمی،
و ظاهرا آنها گزینه اول را انتخاب کرده اند. ولی اگر این گزینه به پاسخ درست منتهی نشود، چه؟